پژوهشکده انرژیهای تجدیدپذیر

برنامه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را باید با جدیت پیگیری کنیم

نهضت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و پاک در کشورهای مختلف جهان اعم از توسعه یافته و درحال توسعه در سال‌های اخیر شتاب گرفته است و دولت‌ها با مشوق‌های متنوع درصدد ترویج استفاده از این منابع ارزشمند هستند.
نمونه آشکار این رویکرد راهبردی، دولت هند است که برنامه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را با جدیت پیگیری می‌کند و افزایش ظرفیت تولید برق از ٤٥ GW کنونی تا ١٧٥ GW تا سال ٢٠٢٢ را هدف‎گذاری کرده است، به این منظور هند تنها در ٦ ماه نخست سال ٢٠١٦ تجهیزات انرژی خورشیدی را به ارزش ١,١ میلیارد دلار از چین خریده است.

به موازات خرید تجهیزات از خارج، دولت هند توجه ویژه‌ای به توسعه صنعت ساخت صفحه‎های خورشیدی داشته و ٣,١ میلیارد دلار بودجه به این طرح اختصاص داده است.

هند با الگوبرداری از چین به‌عنوان کشور برتر جهان در صادرات صفحه‌های خورشیدی، به موازات تامین نیازهای داخلی، حتی صادرات صفحه‎های خورشیدی را نیز هدف‎گذاری کرده است.

سیاست‌های دولت هند انگیزه لازم برای سرمایه گذاری نه تنها بخش خصوصی هندی بلکه شرکت‌های خارجی را نیز ایجاد کرده است، ازجمله شرکت ژاپنی Japan’s SoftBank Group که ماه گذشته از تمایل خود برای ایجاد سرمایه گذاری مشترک در هند به منظور ساخت صفحه‎های خورشیدی خبرداد.

برخلاف باور عمومی رویکرد توجه به انرژی خورشیدی مختص کشورهای گرمسیری نبوده است، بلکه حتی کشورهای سردسیری اروپای شمالی نیز توجه ویژه به این منبع تامین انرژی دارند.

سوئد از جمله کشورهایی است که با وجود برخورداری محدود از روزهای آفتابی و شدت پائین نور خورشید، برای حداکثر استفاده از این نعمت خداوندی، برنامه جدی را دنبال می‌کند.

براساس برنامه ریزی آژانس انرژی سوئد (Swedish Energy Agency) تا سال ٢٠٤٠ تولید برق با استفاده از سوخت‌های فسیلی باید به صفر برسد.

براساس راهبردی این آژانس تا بازه زمانی یاد شده سهم انرژی خورشیدی در سبد انرژی سوئد باید به ٥ تا ١٠ درصد برسد، دیگر منابع از جمله انرژی باد و امواج دریا نیز مورد توجه این کشور است.

چند نکته درباره ایران:

ذخایر نفت و گاز، یک سرمایه ملی و متعلق به نسل‌های آینده است و ما حق نداریم با سوء مصرف و سوء مدیریت (نیروگاه‎ها و شبکه توزیع با راندمان پائین) این منابع را تلف کنیم.

اولویت استفاده از منابع نفت و گاز نه برای مصرف داخلی بلکه برای صادرات محصولات نهایی و استفاده از درآمد حاصل از صادرات برای «خلق ثروت و توسعه زیربناهای اقتصادی و اجتماعی» باید تعریف شود. این رویکرد لازم است در تدوین برنامه ششم توسعه مورد توجه قرار گیرد.

• باید توجه داشت که تولید برق از سوخت‌های فسیلی در کشور با توجه به پائین بودن قیمت این سوخت‌ها، از نگاه کلان کم هزینه تر نیست، زیرا با احتساب هزینه‌های درمان مردم و عوارض آلودگی محیط زیست، در کل سوخت‌های فسیلی بسیار پرهزینه هستند.

• با توجه به گستردگی جمعیت روستائی، ساخت خطوط لوله سراسری گاز رسانی به اقصی نقاط کشور به‌غیر از مسائل زیست محیطی، با توجه به نیاز هزینه سنگین اجرای این پروژه‌ها، از جنبه اقتصادی نیز قابل توجیه نیست. در این موارد انرژی‌های خورشیدی می‌تواند موثرترین منابع تامین انرژی کانون‌های کوچک و پراکنده جمعیتی محسوب شوند.

• اجلاس جهانی پاریس که در نوع خود بزرگترین نشست دولت‌ها نامیده شده، تعهدهای سنگینی برای کشورها به منظور محدود کردن حجم انتشار گازهای گلخانه‎ای ایجاد کرده است که نباید در داخل کشور از این تعهدهای بین المللی غفلت شود. گسترش استفاده از انرژی‌های پاک می‌تواند از این جنبه نیز برای کشور مفید واقع شود.

• با توجه به سیاست‌های ملی کشور توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های متولی باید همسو با این این سیاست‌ها مقررات و رویه‎های خود را تنظیم کنند، ازجمله قیمت گذاری خرید برق باید با هدف جذب سرمایه گذاری و فناوری به این مسیر باشد و نه دفع!

خوشبختانه هیئت وزیران با تصویب‎نامه مورخ ٢٨/٦/١٣٩٥ خود مبنی بر الزام وزارتخانه‌ها ٬مؤسـسه‎ها، شرکت‎های دولتـی و نهادهای عمومی غیردولتی٬ به تامین حداقل ٢٠ درصدبرق مصرفی ساختمان‎های خود از انرژی‎های تجدیدپذیر طی ٢ سال، گام مهمی برای جهت‌گیری صحیح اقتصاد به سوی انرژی‌های پاک برداشته است. اگرچه تحقق این امر مشروط به رویکرد وزارت نیرو در تعیین تعرفه برق مصرفی نرخ خرید تضمینی برق از نیروگاه‎های تجدیدپذیر (موضوع بند ٢ تصویب‎نامه) یادشده است.

منبع: شانا_رضا پاکدامن
کارشناس حقوق انرژی